ΕΛΛΑΔΑ - ΜΝΗΜΕΙΑ -

ΕΛΛΑΔΑ - ΜΝΗΜΕΙΑ -
..........................................................ΕΛΛΑΔΑ - ΜΝΗΜΕΙΑ - Αρχαιολογικοί χώροι και Μνημεία στην Ελλάδα. Ελληνικός Πολιτισμός
Η Φωτό Μου
Καθημερινά... με τον Πάνο Αϊβαλή

*
news for Greeks and Greece from the World * Editor: Panos S. Aivalis, journalist * email: panosaivalis2@gmail.com*
..................................................* *ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2017* .........................Καλημέρα στον απανταχού Ελληνισμό *
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
.................. ειρήνη, αγάπη και ελπίδα στις καρδιές μας. Αναστάσιος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας *
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Οι ’Ελληνες…δέχονται όλους τους αδικημένους ξένους και όλους τους εξωρισμένους από την πατρίδα των δι’ αιτίαν της Ελευθερίας». Ρήσεις του Ρήγα Βελεστινλή

"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία" Δ. Σολωμός

Κάντε κλικ για να πάρει δροσερό Animations για το MySpace προφίλ σας
"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία". Δ. Σολωμός

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

….................…."Η συμφιλίωση των πολιτισμών περνά μέσα από την οικουμενικότητα της Παιδείας"…..

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

«Έφυγε» ο Νίκος Κούνδουρος

   ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ  
Ο Νίκος Κούνδουρος, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες σκηνοθέτες, πέθανε σε ηλικία 91 ετών. Το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν στο νοσοκομείο με αναπνευστικά προβλήματα. Η κηδεία του θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο, στις 12 το μεσημέρι, στο Α’ Νεκροταφείο και αντί στεφάνου, η οικογένεια επιθυμεί την κατάθεση δωρεών στην «Κιβωτό του Κόσμου» και στο «Χαμόγελο του Παιδιού». Γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 15 Δεκεμβρίου του 1926 και ήταν γιος του δικηγόρου και πολιτικού Ιωσήφ Κούνδουρου. Σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας από την οποία και αποφοίτησε το 1948. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε ενταχθεί στις τάξεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, και μετά από αυτόν εξορίστηκε στη Μακρόνησο, λόγω των αριστερών φρονημάτων του.

Στα 28 του χρόνια, αποφάσισε να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ωςσκηνοθέτης με τη «Μαγική Πόλη» (1954), όπου συνδύασε τις επιρροές του από τον νεορεαλισμό με την εικαστική του ματιά. Με το σύνθετο και πρωτοποριακό έργο «Ο Δράκος» (1956), ο Νίκος Κούνδουρος καθιερώθηκε. Ακολούθησαν «Οι παράνομοι» (1958), «Το ποτάμι» (1959), «Μικρές Αφροδίτες» (1963), «Το πρόσωπο της Μέδουσας» (1967), «Τα τραγούδια της φωτιάς» (1974), «1922» (1978) κ.ά. Ο Νίκος Κούνδουρος είχε αντιπροσωπεύσει τον ελληνικό κινηματογράφο πολλές φορές στο εξωτερικό όπως στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας το 1953 και το 1956, στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 1958, το 1963 και το 1967. Επίσης, είχε τιμηθεί με το πρώτο βραβείο σκηνοθεσίας στα Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και Βερολίνου το 1963, για την ταινία «Μικρές Αφροδίτες» καθώς και για την ταινία του «Το ποτάμι» στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το 1959. Ειδικότερα, για την ταινία «Μικρές Αφροδίτες» τιμήθηκε και με το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.
Η ταινία του «Ο Δράκος» χαρακτηρίστηκε ως η καλύτερη ελληνική ταινία στη δεκαετία του 1950 – 1960. Τόσο η ελληνική όσο και η γαλλική και αγγλική τηλεόραση έχουν προβάλει πολλές φορές ταινίες του Έλληνα σκηνοθέτη, ενώ αντίγραφα πολλών ταινιών του βρίσκονται στο Ευρωπαϊκό Μουσείο Κινηματογράφου, στη Γαλλική Ταινιοθήκη καθώς και στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Είχε διατελέσει πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών, ενώ το 1998 εκδόθηκε το βιβλίο του με τίτλο «Stop Carre», με μακέτες, σχέδια και φωτογραφίες από τα πρόσωπα, τα σκηνικά και τα κοστούμια των ταινιών του. Το 2009 κυκλοφόρησε η αυτοβιογραφία του, με τίτλο «Ονειρεύτηκα πως πέθανα». Τον Φεβρουάριο του 2014 τιμήθηκε με ειδική πλακέτα από την Εταιρεία Σκηνοθετών, την οποία του παρέδωσε ο τότε υπουργός Πολιτισμού, Πάνος Παναγιωτόπουλος.
Ο Νίκος Κούνδουρος εκπροσώπησε τον ελληνικό κινηματογράφο πολλές φορές στο εξωτερικό όπως στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας το 1953 και 1956, στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 1958, 1963 και 1967, βραβεύτηκε σε πολλά ελληνικά και ξένα φεστιβάλ ενώ κόπιες των ταινιών του βρίσκονται στο Ευρωπαϊκό Μουσείο Κινηματογράφου, στη Γαλλική Ταινιοθήκη καθώς και στο Metropolitan Museum της Νέας Υόρκης. Υπήρξε μια ξεχωριστή προσωπικότητα που δεν φοβήθηκε ποτέ να παρέμβει στον δημόσιο λόγο εκφράζοντας με σθένος την προσωπική του άποψη. Ένα σθένος που μπορεί κανείς να συναντήσει με την ίδια αμείωτη ζωντάνια και στα βιβλία του, στην αυτοβιογραφία του όσο και στην αλληλογραφία και τα ημερολόγια του τα οποία πρόσφατα εξέδωσε. Σήμερα αποχαιρετούμε τον Νίκο Κούνδουρο αλλά οι εικόνες μιας ολόκληρης εποχής θα μείνουν για πάντα διαφυλαγμένες στις ταινίες του. Θα ήθελα να εκφράσω τα πιο θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του, τη σύζυγό του Σωτηρία Ματζίρη και τα παιδιά του Σήφη και Διαλεχτή καθώς και στους οικείους του».
______________

Παλιες φωτογραφιες της Ελλάδας- Old photos from Greece

Η οδός Αιόλου, τις ημέρες των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1906, από μέλος της ολυμπιακής ομάδος της Δανίας.


~~~~~~~~~~~~

Η πλατεία Κολωνακίου το 1926


Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017

Κλείνει τα τυπογραφεία της η Toronto Star η μεγαλύτερη εφημερίδα του Καναδά

ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ

Δυσκολίες για τον γραπτό Τύπο σε όλο τον κόσμο

Η Toronto Star κλείνει το τυπογραφείο της και απολύει 285 εργαζομένους σε μια προσπάθεια εξοικονόμησης 10 εκατομμυρίων δολαρίων σε ετήσια βάση.


Η Toronto Star, η εφημερίδα με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στον Καναδά, θα κλείσει το τυπογραφείο της και θα αναθέσει την εκτύπωσή της σε ιδιωτική εταιρεία από τον προσεχή Ιούλιο, κάτι που σημαίνει ότι θα απολυθούν 285 εργαζόμενοι, όπως ανακοίνωσε σήμερα η διεύθυνση του ομίλου.
Το μέτρο αυτό θα επιτρέψει στην εφημερίδα της οικονομικής πρωτεύουσας του Καναδά να εξοικονομεί 10 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 6,3 εκατ. ευρώ) σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τον όμιλο Torstar. Το τυπογραφείο, το κτίριο και το οικόπεδο στο οποίο βρίσκεται, θα πουληθούν.
Η εφημερίδα θα εκτυπώνεται στο εξής στα τυπογραφεία της Transcontinental που έχει αναλάβει και άλλες μεγάλες εφημερίδες, όπως είναι οι Globe & Mail, Gazette de Montreal, Vancouver Sun και San Francisco Chronicle.

Η Transcontinental διαθέτει τα πιο σύγχρονα τυπογραφεία και «αυτή η απόφαση θα επιτρέψει στους πιστούς αναγνώστες μας και τους συνδρομητές μας να έχουν στα χέρια τους μια εφημερίδα ακόμη καλύτερης ποιότητας όσον αφορά την εκτύπωση», είπε ο διευθυντής της Toronto Star, Τζον Κρούικσανκ.

_____________

Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα με πληροφορίες φοίτησης και διαβίωσης σε ξένους που θέλουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα δημιούργησε ερευνητική ομάδα του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

              ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΕΝΑΣ ΑΦΓΑΝΟΣ ΜΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ          
Η πρώτη διαδικτυακή πύλη για ξένους φοιτητές

Μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα με πληροφορίες φοίτησης και διαβίωσης σε ξένους που θέλουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα δημιούργησε ερευνητική ομάδα του Χαροκοπείου, που στηρίχθηκαν στην προπτυχιακή εργασία του Αφγανού μεταπτυχιακού φοιτητή Αράς Χεμάτι.
Η ομάδα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, που έστησε την πλατφόρμα studyingreece.edu.gr Στο κέντρο με το κόκκινο πουκάμισο, ο Αφγανός φοιτητής Αράς Χεμάτι. Δεύτερος από αριστερά ο καθηγητής Χρ. Μιχαλακέλης και δίπλα του η καθηγήτρια Χρύσα Σοφιανοπούλου


Η δράση «studyingreece.edu.gr» τέθηκε πλέον υπό την αιγίδα των υπουργείων Εξωτερικών και Παιδείας, που φιλοξενεί τον σύνδεσμο στην αρχική του σελίδα και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εργαλείο προσέλκυσης ξένων φοιτητών.
«Διαπιστώσαμε ότι η Ελλάδα είναι από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν διαθέτει διαδικτυακό τόπο. Οι πληροφορίες είναι ελάχιστες, διάσπαρτες και στα ελληνικά. Ενας δυνητικός φοιτητής θα αποθαρρυνθεί, ειδικά όταν δεν ξέρει πού να ψάξει», επισημαίνει ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεματικής του Πανεπιστημίου, Χρήστος Μιχαλακέλης. «Στην πτυχιακή μου διαπίστωσα ότι το κέρδος για την Ελλάδα είναι μεγάλο. Οσο περισσότεροι είναι οι αλλοδαποί φοιτητές, τόσο καλύτερο όνομα αποκτούν τα πανεπιστήμια. Επίσης, υπάρχει και οικονομικό όφελος. Κάθε παιδί θα ξοδέψει τουλάχιστον 500 ευρώ μηνιαίως. Σε άλλες χώρες γίνεται μεγάλη διαφήμιση για σπουδές. Εδώ δεν έγινε ποτέ», υπογραμμίζει ο Αράς.
Ο Αράς είναι «ο μοναδικός Αφγανός φοιτητής στην Ελλάδα» και ξεκίνησε σπουδές το 2008. «Μεγάλωσα στο Ιράν. Οταν τελείωσα το σχολείο, πέρασα στις εξετάσεις, αλλά ως Αφγανός, δεν είχα κανένα δικαίωμα να σπουδάσω. Τα επόμενα χρόνια, εργάστηκα ως ράφτης. Αναγκάστηκα να ξεχάσω τις σπουδές, μόνο δούλευα. Μέχρι που συναντήθηκα τυχαία με τον τότε πρέσβη της Ελλάδος στο Ιράν και με βοήθησε να έρθω και να πάρω υποτροφία» σημειώνει.

H πρώτη εμπειρία
Για να παρακολουθήσει τη σχολή, έπρεπε να μάθει ελληνικά. «Κάναμε μάθημα 8 μήνες και δώσαμε εξετάσεις. Από τους 800 υποψηφίους, περάσαμε μόλις 250», αναφέρει. Ωστόσο, η πρώτη εμπειρία στο πανεπιστήμιο ήταν μάλλον δυσάρεστη. «Ημουν ο μόνος ξένος και δεν ήξερα καλά τη γλώσσα. Εκατσα μόνος μου, χωρίς παρέα. Δεν καταλάβαινα τίποτα στο μάθημα και ένιωθα ότι δεν θα τα κατάφερνα ποτέ», διηγείται.
Η πλατφόρμα ουσιαστικά πάτησε στη σωρεία προβλημάτων που αντιμετώπισε ο Αράς. «Η πτυχιακή του ήταν η βάση στην οποία στηριχθήκαμε. Οταν αποφασίσαμε να το προχωρήσουμε, μας έδωσε τις ανάγκες του και τις δυσκολίες που είχε και αρχίσαμε να καλύπτουμε τα κενά. Δίνουμε πληροφορίες από τις σπουδές που μπορεί να κάνει ένας ξένος φοιτητής στην Ελλάδα, μέχρι το πού θα βρει εστία, τι θα φάει και πού θα μεταφράσει έγγραφα. Διαπιστώσαμε ότι το σύνολο των πληροφοριών ήταν στα ελληνικά, όπως για παράδειγμα η διαδικασία εγγραφής για αλλοδαπούς φοιτητές στο σάιτ του υπουργείου Παιδείας. Πού θα το δει ένας Κινέζος;», αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια Χρύσα Σοφιανοπούλου, που μετέχει στην ομάδα.

Το υλικό
Η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετώπισε η ομάδα, που απαρτίζεται επίσης από φοιτητές και υποψήφιους διδάκτορες, αφορούσε στη συλλογή πληροφοριών, μια διαδικασία που ακόμη συνεχίζεται. Οι ερευνητές βρήκαν το υλικό, το μετέφρασαν στα αγγλικά και το κατηγοριοποίησαν ανά πόλη, αντικείμενο και πανεπιστήμιο. Η ιστοσελίδα απευθύνεται σε ξένους, που θέλουν να πραγματοποιήσουν σπουδές σε προπτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο, καθώς και στους φοιτητές που έρχονται μέσω Erasmus+. Το επόμενο διάστημα, θα υπάρξει ειδική μέριμνα για τις δυνατότητες των προσφύγων να σπουδάσουν στην Ελλάδα.
Σήμερα, η πλατφόρμα θα παρουσιαστεί σε ημερίδα για τον Εκσυγχρονισμό της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Το επόμενο διάστημα, η ομάδα θα επιδιώξει χρηματοδότηση, καθώς, όπως λένε «όλα τα έξοδα καλύπτονται από την τσέπη μας».
~~~~~~~~~~~~~

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΙΩΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΡΡΗΣ

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Στην Ιταλία γιόρτασαν την «Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας»!!

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ & ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ


Στιγμιότυπα από τη δεύτερη παγκόσμια ημέρα της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στη Νάπολη σήμερα(9/2) . Η Νάπολη πρωτοπορεί περήφανη. Istantanee dalla maratona della seconda giornata mondiale della lingua e della cultura ellenica. NAPOLI ha aperto e indicato la strada! Riconoscente ai ragazzi e ai docenti dei licei classici, ai ragazzi della comunità e a tutta la squadra organizzativa. Insuperabili tutti. Riconoscente, fiero e commosso. Noi continuiamo e gli altri restino a guardare!

Όχι, οι Έλληνες επίσημοι προσκεκλημένοι δεν προσήλθαν!


Από την εκδήλωση μαθητών Κλασικών Λυκείων για την «Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας και Ελληνικού Πολιτισμού»!


Οι Ιταλοί μαθητές Κλασσικών Λυκείων τιμούν την Ελληνική Γλώσσα.


Μαθητές απαγγέλνουν αρχαιοελληνικά κείμενα.












Panhhellenic Post: Δεν ξέρουμε όλα τα ονόματα των μαθητών. Έτσι λεζάντες δεν μπορούμε να βάλουμε. Μπορούμε, όμως, να αναφωνήσουμε: Αν αυτά έγιναν στην Ιταλία από Ιταλούς και Ελληνοιταλούς μαθητές των Κλασικών Λυκείων, στην Ελλάδα τι έπρεπε να έχει γίνει; Καλά έκανε και πήγε ο Πρωθυπουργός στο Παρίσι, για όποιο λόγο τελικά πήγε. Στη Νάπολη δεν όφειλε να παραβρεθεί σε μια τέτοια έκρηξη φιλελληνισμού; Και καλά ο Πρωθυπουργός. Ο Υφυπουργός Εξωτερικών; Δεν μπόρεσε, δεν ήθελε ή δεν το σκέφτηκε; (Περισσότερα: δες άρθρο).

_________
Πηγή: panhellenicpost.com

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Οι λέξεις του χρήματος και των νομισμάτων

ΣΗΜΕΙΩΜΑ


Γραμμένο καθώς είναι σε καιρούς οικονομικής κρίσης, το σημερινό μας σημείωμα θα ασχοληθεί με τον κόσμο του χρήματος και των νομισμάτων. Εννοείται ότι θα κάνουμε διερεύνηση γλωσσική, αν και πρέπει να προειδοποιήσω ότι το θέμα είναι απέραντο, τόσο εκτενές που εύκολα θα μπορούσε να γραφτεί σχετικό βιβλίο.

Στα αρχαία ελληνικά, η λέξη χρήμα σήμαινε αρχικά κάτι που χρησιμοποιεί ή χρειάζεται κάποιος, και προέρχεται από το απρόσωπο ρήμα «χρη». Κι επειδή τα χρειαζούμενα που έχει κάποιος απαρτίζουν την κινητή περιουσία του, γρήγορα η λέξη «χρήματα» πήρε τη σημασία τη σημερινή· όμως, είχε επίσης και τη σημασία «πράγματα». Έτσι, όταν ο Πλάτωνας λέει «πάντων χρημάτων μέτρων άνθρωπος» εννοεί ότι ο άνθρωπος είναι κριτήριο των πάντων, όταν όμως ο Δημοσθένης φώναζε στην εκκλησία του δήμου: «δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν εστι γενέσθαι των δεόντων» δεν εννοούσε βέβαια τα πράγματα, ούτε τα χρειώδη, αλλά ειδικώς εννοούσε τα χρήματα: τα λεφτά, τα νομίσματα, τη μονέδα, τα όβολα, τους παράδες, τα γρόσια, τα άσπρα, τα πεκούνια· τα τάλιρα, τα φράγκα, τα μπικικίνια, τα ψιλά, το μαρούλι, το χαρτί, το μαλλί, το μπαγιόκο· τα καπίκια, τα μπακίρια, το καύσιμο, το μπερντέ, τα γκαφρά, για να κάνουμε μια κάθε άλλο παρά εξαντλητική καταγραφή διάφορων ονομασιών –και ελπίζω να μη με θεωρήσετε ασεβή που κόλλησα πλάι στους αρχαίους μας προγόνους τις αργκοτικές ονομασίες της τρέχουσας επικαιρότητας, που ασφαλώς μερικές θα αποδειχτούν εφήμερες και θα ξεχαστούν σε μερικές δεκαετίες, όπως έχει σχεδόν ξεχαστεί σήμερα ο «μπαμπακόσπορος» τον οποίο απαιτούσαν οι ήρωες των Χαλασοχώρηδων του Παπαδιαμάντη για να πουλήσουν την ψήφο τους.

Μια από τις επίκαιρες λέξεις του χρήματος εδώ και αρκετούς μήνες είναι αναμφίβολα η  τράπεζα αφού σε όλο τον κόσμο οι τραπεζίτες ζήτησαν και πήραν απίστευτα ποσά, που ψηλώνει ο νους σαν κάθεσαι να τα λογαριάσεις. Ας δούμε λοιπόν την ιστορία της λέξης. Η λέξη τράπεζα ήταν στα αρχαία τετράπεζα, από τα τέσσερα πόδια που έχει το τραπέζι, αλλά η πρώτη συλλαβή σίγησε κι έπεσε· αυτό το φαινόμενο λέγεται «απλολογία», κι όταν έχει συμβεί πριν από καμιά τριανταριά αιώνες το θεωρούμε ιερό και μεγαλειώδες, αλλά όταν γίνεται μπροστά στα μάτια μας και ακούμε κάποιον πιτσιρικά να λέει «περιβαντολόγος» μας φαίνεται ένδειξη έσχατης γλωσσικής παρακμής.

Τέλος πάντων, τράπεζα ήταν το τραπέζι, και από την ειδική σημασία του τραπεζιού του αργυραμοιβού, του σαράφη, η λέξη τράπεζα πήρε τη σημασία του πιστωτικού ιδρύματος, ήδη από τα αρχαία. Ωστόσο, η λέξη δεν πέρασε στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες: όταν ο εγγλέζος λέει trapezist δεν εννοεί τον τραπεζίτη αλλά ένα είδος ακροβάτη. Είδος ακροβάτη είναι και ο σαλτιμπάγκος και κατά σύμπτωση, η λέξη που χρησιμοποιούν οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες για την τράπεζα, bank δηλαδή στα αγγλικά, ετυμολογείται όπως κι ο σαλτιμπάγκος από την παλιά ιταλική banca, που ήταν επίσης το τραπέζι του αργυραμοιβού, και είναι απώτερης γερμανικής αρχής. Αυτή η μπάνκα ήρθε και στα μέρη μας, κι έναν καιρό τα χαρτονομίσματα (τραπεζογραμμάτια) τα λέγαμε μπανκανότες και τον τραπεζίτη μπανκέρη, αλλά τώρα οι δάνειες λέξεις υποχώρησαν, όπως συμβαίνει πάντα σε όρους με θεσμική, ας πούμε, χρήση, κι έτσι η μπάνκα σήμερα διατηρείται μόνο στη χαρτοπαιξία.

Από την άλλη, το χρήμα κυκλοφορεί σε νομίσματα, και νόμισμα στα αρχαία, από τη λέξη «νόμος», ήταν αρχικά ο καθιερωμένος θεσμός, και στη συνέχεια η χρηματική μονάδα που είχε καθιερωθεί ως μέσο συναλλαγής. Πολλά νομίσματα πήραν το όνομά τους από μονάδες μέτρησης βάρους, όπως η λίρα (από το λατινικό libra), το μάρκο, το αγγλικό pound ή το αρχαίο τάλαντο. Παρόμοια ίσως, η δραχμή ετυμολογείται από το ρήμα δράττω (αρπάζω), εξέφραζε δηλαδή αυτό που μπορούσε κάποιος να κρατήσει στο χέρι του. Από την άλλη, το φράγκο ονομάστηκε έτσι από τα μεσαιωνικά νομίσματα που έγραφαν επάνω Rex Francorum (ρήγας των φράγκων). Για το δολάριο έχω ξαναγράψει στο Φαινόμενο· πήρε το όνομά του από τη γερμανική λέξη Tal (= κοιλάδα) και πιο συγκεκριμένα από τη Joachimstal, την κοιλάδα της Βοημίας που είχε πλούσια ορυχεία αργύρου από τα οποία κόπηκαν ασημένια νομίσματα που ονομάστηκαν Joachimstaler, και σε σύντμηση Taler. Από εκεί το dollar, από εκεί και το δικό μας τάλιρο. Από το άνθος που είχαν πάνω τους τα νομίσματα της Φλορεντίας πήρε το όνομά του το φιορίνι, από εκεί και το δικό μας φλουρί.

Βέβαια, μόνο για τα ονόματα νομισμάτων θα μπορούσε κανείς να γράψει βιβλίο, οπότε δεν θα επεκταθώ. Να πω μόνο ότι η δραχμή δεν ήταν το πρώτο νόμισμα του νεοελληνικού κράτους· ο Καποδίστριας είχε κόψει «φοίνικες», αλλά το νόμισμα αυτό δεν έπιασε. Η δραχμή εμφανίστηκε επί Όθωνα. Βέβαια, εκείνη την εποχή κυκλοφορούσαν ένα σωρό νομίσματα, οθωμανικά ή δυτικά, και στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα, π.χ. στον Παπαδιαμάντη, βρίσκει κανείς ονόματα παλιών νομισμάτων που δύσκολα μαντεύει την ετυμολογία τους. Αν στο σφάντζικο αναγνωρίζουμε έστω και με δυσκολία το γερμανικό zwanzig, στη σιχνάτσα ελάχιστοι θα διακρίνουν το γαλλικό assignat, όπως ονομάστηκαν τα ομόλογα που κυκλοφόρησε η επαναστατική Γαλλία στο τέλος του 18ου αιώνα με υποθήκευση των εθνικών κτημάτων.

Παλιότερα, τα χρήματα λέγονταν «άσπρα». Έχεις άσπρα, έχεις άστρα, λέει μια παλιά παροιμία. Όχι, δεν ονομάστηκαν «άσπρα» τα νομίσματα επειδή ήταν ασημένια, άρα λευκά· το λευκό χρώμα ονομάστηκε έτσι επειδή έμοιαζε με τα νομίσματα. Εξηγούμαι: στα λατινικά asper σημαίνει «τραχύς» (τη λέξη τη βρίσκουμε και στο γαλλικό âpre). Το νιόκοπο ασημένιο νόμισμα, τραχύ και λαμπερό πριν λειανθεί από τη χρήση, ονομαζόταν nummus asper, τραχύ νόμισμα. Σιγά-σιγά έμεινε μόνο το επίθετο, asper, και πήρε θέση ουσιαστικού, και πέρασε στα βυζαντινά ελληνικά (από τον πληθυντικό: aspera, aspra) όπου άσπρα ονομάστηκαν τα ασημένια νομίσματα μικρής αξίας. Και επειδή το ασήμι είναι λευκό, η λέξη άσπρο  έφτασε να εκφράζει τη λευκότητα, κι έγινε συνώνυμο της λέξης «λευκός» και μάλιστα την υποκατέστησε στη λαϊκή γλώσσα.

Η καθιέρωση του ευρώ, το οποίο πρόσφατα γιόρτασε τα δέκα του χρόνια, θεωρείται επισήμως ευεργετική για τις οικονομίες των κρατών της ευρωζώνης, αν και οι νοικοκυρές, σε όλες τις χώρες, ισχυρίζονται ότι ανέβασε τις τιμές –μάλιστα οι γερμανοί κόλλησαν ένα Τ στην ονομασία του Euro και το είπανε κοροϊδευτικά Teuro, δηλαδή ακριβό. Από γλωσσικής ωστόσο πλευράς, το ευρώ μάλλον καταστροφικά λειτούργησε αφού τα παλιά νομίσματα που καταργήθηκαν σε κάθε χώρα είχαν συσσωρεύσει τεράστιο γλωσσικό και λαογραφικό πλούτο. Βέβαια, αν το δούμε από μια άλλη οπτική γωνία, τα παλιά νομίσματα εξακολουθούν να ζουν και να κυκλοφορούν μέσα από τη γλώσσα.

Άλλωστε, αν η γλώσσα είναι συντηρητική, αυτό ίσως ισχύει ακόμα περισσότερο σε σχέση με τα χρήματα και τα νομίσματα. Ο καθένας μας έχει μέσα στο γλωσσικό του ταμείο και χρησιμοποιεί καθημερινά λέξεις που ανακαλούν νομίσματα παλιότερων εποχών, όχι μόνο τα πρόσφατα παλιά, αλλά και του απώτερου παρελθόντος.

Μας ζητούν τον οβολό μας για κάποιον καλό σκοπό, αλλά βέβαια ο οβολός, υποδιαίρεση της δραχμής, πάνε αιώνες και χιλιετίες που έχει γίνει μουσειακό είδος. Λέμε για κάποιον ότι είναι παραδόπιστος, ή ότι έχει παραδάκι (εδώ το υποκοριστικό λειτουργεί επαυξητικά!) κι όμως ο παράς, νόμισμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, έχει πάψει να ισχύει ακόμα και στην Τουρκία (ήταν η κατώτατη υποδιαίρεση της τούρκικης λίρας· η λίρα είχε εκατό γρόσια και κάθε γρόσι είχε σαράντα παράδες). Όταν αδιαφορούμε για κάτι, λέμε ότι δεν δίνουμε πεντάρα ή δεκάρα (συχνά: τσακιστή) γι’ αυτό –μα, και να θέλαμε, δεν θα μπορούσαμε να δώσουμε, αφού οι δεκάρες και οι πεντάρες με την τρύπα είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία αρκετές δεκαετίες πριν έρθει το ευρώ. Όπως επίσης είχαν εκλείψει τα δίδραχμα, αλλά διατηρούνταν στη φράση τέρμα τα δίφραγκα, που γεννήθηκε από τους εισπράκτορες των λεωφορείων όταν ακόμα η τιμή του εισιτηρίου κλιμακωνόταν ανάλογα με το μήκος της διαδρομής, και μετά πήρε μεταφορική σημασία. Οπότε, και η καθιέρωση του ευρώ δεν πρόκειται να διώξει από τη γλωσσική χρήση τα παλιότερα ονόματα, τουλάχιστον όχι για μερικές δεκαετίες. Προς το παρόν, κανείς δεν είπε «τέρμα τα δίευρα», παρά μόνο στ’ αστεία.

Αυτή η επιμονή των παλιών ονομασιών δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο της ελληνικής γλώσσας. Οι γαλλομαθείς θα ξέρουν ότι η λέξη sou, που κάποτε σήμαινε ένα υπαρκτό νόμισμα (τα σόλδια που βρίσκουμε στις μεταφράσεις των Αθλίων), το οποίο ανάγεται στο solidus του Μεγάλου Κωνσταντίνου και διατηρήθηκε σαν το εικοστό της λίρας μέχρι τη μεταρρύθμιση του 1795 που γέννησε το φράγκο, είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη γλώσσα που έχει δώσει δεκάδες εκφράσεις –άλλωστε sous λέγονται στα γαλλικά και γενικώς τα χρήματα, δηλαδή τα λεφτά. Τα οποία λεφτά ονομάστηκαν βεβαίως έτσι από τα λεπτά, δηλαδή από τη νομισματική μονάδα λεπτό, που ανάγεται στο ελληνιστικό «λεπτόν νόμισμα». Λεπτά είχαμε σαν υποδιαίρεση της δραχμής, σιγά-σιγά περιέπεσαν σε αχρηστία λόγω του πληθωρισμού, αλλά αναστήθηκαν πάλι στην κοινή χρήση με τον ερχομό του ευρώ.

Το οποίο ευρώ είναι γλωσσικός πονοκέφαλος και από μιαν άλλη σκοπιά: είναι άκλιτο και έχει κατάληξη «ω», ασυνήθιστη για ελληνικό ουσιαστικό. Πριν καθιερωθεί η ονομασία του, ο προβλεπτικός καθηγητής Μπαμπινιώτης είχε εισηγηθεί να το λέμε «εύρο» ή «ευρό» για να το προσαρμόσουμε στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής (το εύρο, του εύρου, τα εύρα, των εύρων). Η πρόταση δεν έγινε επίσημα δεκτή, ίσως όμως επιβληθεί ενμέρει ανεπίσημα από τα εκατομμύρια έλληνες που χρησιμοποιούν καθημερινά το ευρώ στις συναλλαγές τους χωρίς να έχουν διαβάσει Μπαμπινιώτη. Ήδη έχουν εμφανιστεί όροι όπως δίευρο, δεκάευρο, εικοσάευρο, ενώ ακούγεται και ο πληθυντικός «τα ευρά» (καθώς και ο οικείος-ειρωνικός πληθυντικός: τα ευρώπουλα!)

Κάποιες φορές, τα νομίσματα που έχουν καταργηθεί στη χώρα που τα γέννησε, επιζούν αλλού. Έτσι η δραχμή, καταργημένη πια σε μας, επιζεί, αν όχι η ίδια πάντως τα εγγόνια της, στον αραβικό κόσμο. Μιλάω για το ντιρχάμ (dirham), που είναι η βασική νομισματική μονάδα στο Μαρόκο και στα Αραβικά Εμιράτα, ενώ ως υποδιαίρεση του δηναρίου (dinar) υπάρχει επίσης στη Λιβύη, την Τυνησία και το Κουβέιτ, καθώς και ως υποδιαίρεση του ριάλ στο Κατάρ. Κάτι παρόμοιο ισχύει για τους καταργημένους οθωμανικούς παράδες: επιζούν όχι μόνο στη φρασεολογία, αλλά και ως υποδιαίρεση του σέρβικου δηναρίου. Και την προηγούμενη φορά που το Μαυροβούνιο ήταν ανεξάρτητο, στις αρχές του 20ού αιώνα, είχε σαν νόμισμα το perper, που είναι, σωστά το καταλάβατε, εγγονάκι των βυζαντινών υπέρπυρων.

Για τα άλλα νομίσματα που κατάργησε το ευρώ, δηλαδή την πεσέτα, το εσκούδο ή την κορώνα, δεν πρόφτασα να γράψω, ούτε άλλωστε για τα νομίσματα των νέων κρατών μελών που σιγά-σιγά περνούν στην ιστορία καθώς τα αντικαθιστά το αδηφάγο νέο νόμισμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν κι εκείνα ενδιαφέρουσες ιστορίες· λογουχάρη το ζλότι, το πολωνικό, σημαίνει «χρυσό», κι είναι μια λέξη που τη βρίσκουμε σε όλες τις σλάβικες γλώσσες, καθώς και στη ζολότα, ένα ακόμα από τα πολλά νομίσματα που κυκλοφορούσαν στον ελλαδικό χώρο επί τουρκοκρατίας –και βέβαια στο επώνυμο Ζολώτας. Αλλά ο χώρος στο φιλόξενο Φαινόμενο τελείωσε, οπότε τα υπόλοιπα τα αφήνουμε ίσως για μια άλλη φορά.



Νίκος Σαραντάκος 

...για την Ευρώπη: Ελληνική Κοινότητα Λουξεμβούργου - Communauté Hellénique de Luxembourg

...για την Ευρώπη: Ελληνική Κοινότητα Λουξεμβούργου - Communauté Hell...:


ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΥ 
 http://www.ekl.lu/ 
 https://www.facebook.com/groups/luxembourggreeks/ 


 Οι πρώτοι Έλληνες έφθασαν στο Λουξεμβούργο στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Το καταστατικό του πρώτου σύλλογος Ελλήνων, με την επωνυμία "Amicale des Hellenes" (Σύνδεσμος Ελλήνων Λουξεμβούργου), δημοσιεύτηκε το 1975 και πρώτος πρόεδρος ήταν ο Ιωάννης Πετυχάκης. Το 1968 έφθασαν οι πρώτοι Έλληνες του κλιμακίου της NAMSA (Μονάδας Διοικητικής Μέριμνας του ΝΑΤΟ). Το 1981, με την προσχώρηση της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, έφθασαν περισσότεροι από 100 Ελληνες στο Λουξεμβούργο, ως υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, και ιδρύθηκε ελληνική πρεσβεία και προξενείο. Το 1976 παραχωρήθηκε, από τον δήμο του Λουξεμβούργου, τριώροφο κτήριο στον αριθμό 3 της οδού Pulvermühl. Στο ισόγειο του κτηρίου λειτουργεί η ελληνική ορθόδοξη εκκλησία. Στον πρώτο όροφο στεγάζεται το σχολείο ελληνικής γλώσσας και η ελληνική πνευματική εστία.
δείτε στο:   http://europe-gr.blogspot.gr/